مدیریت راهبردی و آینده‌پژوهی

مدیریت راهبردی و آینده‌پژوهی

پیشایندها و پسایندهای سلطه مهندس‌زدگی در آینده‌پژوهی: یک مطالعه کیفی مبتنی بر تحلیل محتوای اسنادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
رضا دلاوری
استادیار گروه حکمرانی‌‌، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه طلوع مهر‌‌، قم ایران
10.22034/jsmf.2025.547897.1142
چکیده
ههدف پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل پیشایندها و پسایندهای سلطه مهندس زدگی بر آینده‌پژوهی و تبیین اثرات آن بر ابعاد فلسفی‌‌، علمی–فناورانه‌‌، مدیریتی–سازمانی و اجتماعی–فرهنگی است‌‌. این پژوهش کیفی با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای اسناد و متون علمی‌‌، مقالات‌‌، کتب و رساله‌های مرتبط انجام شده است‌‌. داده‌ها از طریق گردآوری منابع مستند و یادداشت‌برداری استخراج و سپس‌‌، با روش تحلیل محتوای کیفی و تحلیل مفهومی بررسی شد‌‌. یافته‌ها نشان داد که پیشایندهای فلسفی‌‌، فناورانه‌‌، مدیریتی و اجتماعی–فرهنگی موجب می‌شوند آینده به‌تدریج به امری تکنیکال و کمّی تقلیل یابد‌‌. در نتیجه‌‌، پسایندهایی همچون محدودشدن خلاقیت‌‌، غلبه پیش‌بینی گرایی تکنیکی‌‌، کاهش بهره‌گیری از روش‌های کیفی‌‌، و تعمیق فاصله میان نخبگان فنی و جامعه مدنی پدید می‌آیند‌‌. این پژوهش تأکید می‌کند که برای پاسداشت ماهیت میان‌رشته‌ای و انتقادی آینده‌پژوهی‌‌، ضروری است میان داده‌های کمی و تحلیل‌های انسانی–فرهنگی نوعی توازن برقرار شود‌‌. افزون بر این‌‌، مطالعه حاضر با طرح مدل مفهومی پیشایندها و پسایندها‌‌، چارچوبی نوین برای تحلیل پدیده مهندس زدگی ارائه می‌دهد‌‌. نتایج می‌تواند مبنای بازاندیشی در روش‌شناسی‌های آینده‌پژوهی و تقویت رویکردهای کیفی و تفسیری قرار گیرد‌‌. بدین ترتیب‌‌، پژوهش حاضر سهمی در ارتقای گفتمان انتقادی آینده‌پژوهی و توسعه ظرفیت‌های میان‌رشته‌ای آن ایفا می‌کند‌.
کلیدواژه‌ها
آینده‌پژوهی‌‌
پیشایندها‌‌
پسایندها‌‌
مهندس‌زدگی‌
مدیریت راهبردی و آینده‌پژوهی
دوره 8، شماره 1
مهر 1404
صفحه 153-180