مدیریت راهبردی و آینده‌پژوهی

مدیریت راهبردی و آینده‌پژوهی

آینده‌پژوهی تربیتی از منظر قرآن کریم و تطبیق آن با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی کارشناسی،آموزش علوم اجتماعی، پردیس شهیدان پاکنژاد، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
مقاله حاضر با هدف تبیین آینده‌پژوهی تربیتی از منظر قرآن کریم و تطبیق آن با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نگاشته شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که چگونه می‌توان از آموزه‌های قرآنی، منظومه‌ای مفهومی برای آینده‌نگری تربیتی استخراج کرد و سپس، این منظومه را با جهت‌گیری‌ها و ساحت‌های تربیتی سند تحول بنیادین سنجید. واحد تحلیل پژوهش شامل قرآن کریم، سند تحول بنیادین، تفاسیر معتبر و مقالات علمی مرتبط است. در بخش قرآنی ۲۴۷۰ آیه مرتبط با ساختار وجودی انسان و متن کامل سند تحول مورد بررسی قرار گرفت. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی و تحلیل محتوای کیفی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که آینده‌پژوهی در قرآن بر چهار پایه اصلی استوار است: عدم قطعیت آینده در افق انسانی، نقش اراده و کنش آگاهانه انسان، جایگاه امید و تدبیر، و حاکمیت سنت‌های الهی. در سند تحول نیز تعلیم و تربیت رسمی عمومی به‌مثابه نهادی برای تحقق حیات طیبه تعریف شده است. ساختار وجودی انسان در قرآن قابلیت انطباق با ساحت‌های شش‌گانه تربیتی سند را دارد. سه سناریوی افزایش تضاد، بازتعریف مفاهیم و تدوین سند جدید که پیش‌تر با روش تحلیل لایه‌ای علّی ترسیم شده بود، با مبانی معرفتی قرآن سنجیده شد و از میان آن‌ها، سناریوی بازتعریف مفاهیم با مشارکت ذی‌نفعان سازگاری بیشتری با این مبانی دارد. نتیجه آنکه قرآن پشتوانه معرفتی و هنجاری آینده‌پژوهی تربیتی است و سند تحول بنیادین صورت‌بندی سیاستی و اجرایی این نگاه را فراهم می‌کند
کلیدواژه‌ها

دوره 9، شماره 1
مرداد 1405
صفحه 136-113